"و لله علي الناس حج البيت لمن استطاع إليه سبيلا"

  Бо чунин нидои раббон| Худованди азза ва щалла ыащгузориро барои бандагонаш фарз гардонд ва бо эъломи ин рукни охирини аркони панщгона Исломро икмол намуд. Ыащ дар луьати араб ба маънои "цасд намудан" аст ва маънои истилоыии он ыамчун рукни панщумини Ислом : Цасд кардани зиёрати Хонаи Каъба бо нияти эыром ва вуцуф дар Арафот ва ищрои афъоли махсус бо тарицаи махсус дар вацти махсус мебошад.

 Бо ищмои уммат ыащ фаризаест, ки инкор кардани он мущиби куфр ва хурущ аз миллати ислом мебошад. Бащо овардани ыащгузор| барои одами цодир ва дорандаи шурути он, таныо як бор дар т;ли умр фарз гардонида шудааст. Чуноне, ки Имом Аымад ва Абудовуд аз Ибни Аббос ривоят кардаанд: "Хитоб намуд Пайьамбар (с) моро ва гуфт:  

  "Эй мардум: Бар шумо ыащ фарз гардонида шуд". Пас Ацраъ ибни Ыобис бархост ва гуфт: "Оё ыар сол эй Расули Худо?". Пайьамбар (с) гуфт: "Агар г;ям, ки ыар сол вощиб гардад ва бо он амал намекунед ва натавонед кардан. Ыащ як бор аст. Агар касе бияфзояд адади ыащро пас он нофила аст".

  Шайхул- ислом Бурыониддини Марьинон| дар китоби хеш "Ал-ыидоя" дар бобати як бор фарз будани ыащ далели ацлие оварда мег;яд, ки : "Чунки сабаби ыащ Хонаи Каъба аст ва зиёд намегардад, яъне яктост ва ададаш намеафзояд, пас вущуби ыащ низ такрор намеёбад".

  Аммо дар бобати ба зуд| ищро намудани ыащ ва таъхир накардани он имом Аб; Ыанифа (р), Аб; Юсуф, имом Аымад ва имом Молик вощиб ва зарур медонанд, ки мукаллаф пас аз тавоно| пайдо карданаш ба ыащ, онро фавран ва бидуни таъхир ба що орад. Далели эшон ыадиси Паёмбар (с) аст: "Ыащро ба зуд| ба що оваред, зеро касе аз шумо намедонад, ки бо ч| мувощеы мегардад монанди бемор| ва ё ягон ыощати дигар.

  Имом Муыаммад (р) ва имом Шофиъ| (р) бар он раъй ыастанд, ки фавран ба що овардани ыащ, пас аз тавоно| вощиб нест, балки метавонад мусулмони тавоно дар т;ли умри худ ыащгузор| кунад ва бо таъхири он гунаыгор намешавад. Далели умдаи эшон дар ин маврид суннати амалии Паёмбар (с) аст, ки он ыазрат ыащи худро то соли 10-уми ыищр| ба таъхир гузоштанд. Дар бобати дар кадом сол муцаррар гаштани фаризаи ыащ дар байни олимон хи-лофи андаке вущуд дорад. Чуноне, ки Шайх Сайид Собиц дар "Фицыуссира" зикр мекунад, ки щумыури уламо дар он раъй ыастанд, ки ыащ соли шашуми ыищр| фарз гаштааст ва далели эшон он аст, ки ин ояти цурон| "وأتموا الحج والعمرة لله " соли шашуми ыищр| нозил гашта фарзияти ыащро муцаррар кардааст. Дар раъйи ин олимон калимаи "أتموا" амрест,ки фарз будани ыащро баён мекунад ва аз ин щост, ки эшон ба що овардани умраро низ вощиб ыисобидаанд. Лекин фуцаыои ыанафию молик| дар он раъй ыастанд,   ки "أتموا" баёнгари вущуб нест, балки бо он Худованд амр намудааст, ки ыащ ва умраро таныо баыри ризогии  таъоло ба що оранд, зеро мардум дар щоыилият баыри бутыо ыащгузор| мекарданд ё барои барпо сохтани бозорыо ва мащолиси тафохуру шеърг;и озими ыащ мегаштанд. Аз ин р; Аллоы таъоло амр намудааст, ки мардум ыащу умраро холис баыри \ ба що оранд ва фаризаи ыащро таныо бо як ояти дигар муцаррар намудааст, ки он:

"و لله علي الناس حج البيت لمن استطاع إليه سبيلا"

  Пас аз нигоыи ин тоифаи фуцаыо умра намудан суннат аст, на фарз, зеро ба фарзияти он далеле ворид нагаштааст. Бархе аз олимон замони фарз гаштани ыащро соли н;ы;ми ыищр| шумориданд. Доктор Муыаммад Саид Тантов| Шайхи Ал-Азыар чунин фикрро бартар донистааст. Дар ин сол Пайьамбар (с) ыазрати Аб; Бакрро ыамчун сарвари ыощиён ба ыащ фиристод, то он омодагие бошад барои ыащгузории Пайьамбар (с). Худи Расули акрам (с) соли 10-уми ыищр| маносики ыащро ба поён расонид, ки он дар таърихи Ислом бо номи "Ыащща-тул-вадоъ" яъне ыащщи падрудг;и машыур аст, зеро дар ин вацт Расули Худо (с) аз ниыояти умри хеш эысос мекард. Аз ин лиыоз Паёмбар (с) к;шиш мекард, то васияту насиыатыои вопасини худ ва таълимоти исломиро бештар ба мусулмонон талцин намояд. (Дар чунин мавзеъыо аз болои роыилаи хеш ба мардум нидо менамуд ва барои эшон мабодии баробарию бародар| ва риояи ыурмати байни якдигар мусулмононро таъкид мекард. Ыам-чунин Расули Худо (с) ба мардум мефармуд,

ки эшон маносику аъмоли ыащро аз ; биём;занд, то он то  р;зи циёмат идома ёбад.

  Бо барпо гаштани ыащщатулвадоъ дини Ислом ба нуцтаи камоли худ расид ва Худованди таъоло дар ин р;з –р;зи Арафот- ин оятро нозил сохт:

"اليوم أكملت لكم دينكم وأتممت عليكم نعمتي ورضيت لكم الاسلام دينا"

 Дар бораи фазоили ин рукни вопасини Ислом метавон ёдовар шуд, ки он миёни соири ибодот ва аркони Ислом| риштаи пайванд ба миён меорад ва маъониву асрор ва анвои дигар ибодатыоро дар худ тащалл| месозад.

 Агар намоз ибодати цавливу феъл| бошад, пас ыащ иборат аз афъоли махсус мисли тавофу вуцуфу саъй ва ацволи ибодат| мисли талбияву зикру дуост.

  Агар р;за ибодати тарк намудани лаззату шаыват бошад, эыроми ыащгузор низ шиори тарк кардани баъзе афъоли махсус аст. Агар закот ибодати мол| бошад, пас ыащ низ аз ин маъно хол| нест, монанди нафацоти роыу т;ша ва цурбон| намудан. Аз ин щост, ки Худои бузург подоши ыащщи мабрур ва нак;ро ом;рзиши гуноыыо ва щаннат ваъдаг| фармуда аст.

  Пайьамбар (с) мефармояд: "Касе ыащ гузораду сухани баду пуч наг;яд ва кори гуноы анщом надиыад, мисли он р;зе, ки модараш ;ро зода буд, бозмегардад"  ва ыамчунин гуфтааст: "Барои ыащщи нак; ба щуз щаннат дигар подоше нест".

бозгашт