Нуриддин Абдураымони Щом| шоир, адиб ва орифи форсу тощик дар Хурщарди Щом дар соли 817 ыищр| ба дунё чашм кушод.  Дар аввал бо Дашт| тахаллус дошт, аммо баъдан ыам ба муносибати вилояти Щом ва ыам ба сабаби иродате, ки ба шайх Аымади Щом дошт, барои худ лацаби Щомиро баргузид. Ва баъд аз он лацаби Нуриддинро гирифт. Щом| бо ыамроыии падар ба Ыирот рафт ва чанде дар мадрасаи Низомия он що ицомат кард.

Ыирот дар он солыо пойтахти ыунару завцу адаб ва яке аз шаырыои фарыангиобод ва пуррафту омади Оли Сомон буд. Султон Ыусайн Бойцаро ва вазираш амир Алишери Наво| дар он ба ташвиц ва ыимояти ыунармандон ва соыибони завц, саргарм буданд. Щом| фаныои адаб ва донишыои шаръиро дар он шаырыо фаро гирифта, пас аз он ба ыикмат р;й овард. Чанде баъд ба Самарцанд рафт ва дар он що муддате ба касбу дониш пардохт. Дар ыамин давра таысили илм ва цуввати ыофиза ва тавоно| дар баыс ва истидлол миёни ыамагон машыур гашт. Дар бозгашт ба Ыирот ба тасаввуф р;й овард ва дар хидмати Саъдиддини Кошьар| ба тарицати нацшабанд| даромад. Писари Саъдиддин маъруф ба Хощаи калон духтари худро ба издивощи Щом| даровард. Ин пайванд бар ыурмат ва манзалати \ дар назди аыолии Ыирот афзуд.

Щом| дар 60 солаг| ба зиёрати хонаи Худо рафта, муддате дар Баьдод ва аз он що ба Карбало ва Нащаф рафт. Дар роыи бозгашт аз Ыащ чанде дар Ыалб ва Димишц монд. Дар Ыалаб ва Табрез подшоыон аз вай барои ицомат ва мулозамати худ даъват намуданд, аммо вай напазируфт ва ба Ыалаб бозгашт. Щом| ин орифи бузург р;з ба р;з ш;ыраташ афзун мегашт ва ыамчунон ба шукуы ва мартабаи маънав| даст ёфта буд, ки султон Ыусайн Алишер ба д;ст| бо \ ифтихор мекард ва аз дидани вай хурсанд мешуд. Щом| чунон таъсире бар шоыон ва амирыои замони худ дошт, ки агар вазире ба ьазаби султон гирифтор мегашт, бо шафоат ва васотати вай шоы ;ро мавриди афв царор медод. Бо ин бузург| \ ыещ гоы дар мады ва ситоиши цудратмандон цаламфарсо| накард ва ыамин баландтабъ| ва бениёз| ;ро бузургтар менамуд.

Табъи шеъри Щом|

  Ба таыциц дар шеър ва шоири шуырати р;згор ва истоди муслам биыии забони форс| буда ба ыац ба хотамушуъаро лацаб ёфтааст. Зеро дастгоыи шеър ва шоир| ба услуби асотиди цадими Хуросону форс ва Ироц бо марги вай барчида шуд ва то царни сездаыум ситораи дурахшоне, ки аз цадри аввал шумурда шавад, дар уфуци адаби форс| тулуъ накард.

  Вай дар адаби араб| ва санъати тарщума ва иыота дар фунуни адаби араб| камоли табаыыур дошт ва ин маъни ыам аз ашъори вай намоён аст.

 Таъсири асотиди сухан

дар Щом|

  Щом| бидуни шак таыти таъсири устодыои моцабли худ буда ва аз мутолеъаи суханони вай ба хуб| маъ лум мешуд, ки то ч| поя цуввати табъ ва камоли шоирии ; марыуни мутолеаи давовин ва осори шоирони бузург мебошад. Худи вай номи баъзе аз асотиди шеърро бо адаб ва ыурмат ном бурдааст. Чуноне, ки ьазалсароии хешро ба услуби Камоли Хущанд| мансуб дошта ва дар поёни яке аз ьазалыои худ ба он ишора карда: 

Ёфт камоли суханаш то гирифт

Чошние аз суханони Камол.

 Ва ыамчунин аз Низом| ва Амир Хисрав Даылав| дар Маснавиёт бо ыурмат ном бурда дар цитъае, ки таыаввули даврони шоир| худро шары дода, равиши маснависароии хешро ба ин ду устод мансуб доштааст:

Низом|, ки устоди ин фан аст,

Дар ин базмгаы шамъи равшан вай аст

 Ва ыамчунон аз мавлоно Щалолиддини Рум| низ ба иытиром ёд карда ва ба таври кулии дар Маснавиёт аз асотиди назар: Фирдавс|, Хоцон|, Анвар|, Унсур|, Заыири Форёб|, Камоли Исфаыон|, Саъд|, Ыофиз, Камоли Хущанд| ва баъзе дигар аз шоирыо ба эытиром ном бурдааст.

 Ацоиди Щом|

  Дар бораи ацоиди динии Щом| миёни тазкиранависон ихтилоф аст. Дастае аз шиъиён к;шидаанд, ки ба истиноди баъзе ашъор ;ро шиъа маысуб доранд ва ашъореро, ки дар мадыи хулафо сурудааст, тация пиндоранд.

  Гур;ыи дигар аз тазкиранависони шиъа ;ро суннимазыаби мутаъасиб ва таъолими ;ро аз мацулаи куфр ва зандаца пиндоштаанд. Дастаи саввум ацида доранд, ки вай аз таассуб ор| буда аз мутолиаи осораш чунин натища гирифтаанд, ки мабодии ; дар улуми зоыир| аз усули мубтано бар усули ацоиди мутакаллимини Ашоира ва дар фуруъ ба мазыаби шофи| будааст. Аммо дар улуми ботин| солики маслаки тарицаи ирфон ва тасаввуф буда силсилаи иродоти Нацшабандии Мовароуннаырро бар гардан щон дошта аст.

  Марыум Цазвин| дар номае, ки дар охири китоби "Щом|" оварда, ки хулосаи он чунин аст.

" Чаро мардум он аымияте, ки лоици мацоми шомихи фазлу дониши Щом| аст барои ; цоил нестанд" ва рутбаи олии ; дар шеър ва шоир|, ки ба ацидаи аксари фузало хотимаи шуарои бузурги форсизабонаст, чаро дар миёни ирониён эыроз накардааст, аз р;и матолиот ва масмуъоти худ ыадс мезадам, ки иллати умдаи он ин аст, ки бо ыама тамоюле, ки ба ирфон ва тасаввуф доштанд, ки лозимаи он дур| аз таъассуб ва муноцишоти мазыаб| ва мухосимоти дин| аст бо вущуди ыамаи ин вай на фацат хол| аз таассуб набуда, балки бисёр мутаъасиб буда ва аз мащм;и осор, цароине ба даст меояд, ки ин ыадсро таъйид мекунад.

 Таълифот ва осори Щом|

  Аз осори манзуми ;ст: Девони ашъор (муштамил бар цасоид ва ьазалиёт ва марос| ва тарщиъбанд ва таркиббанд ва маснавиёт ва рубоиёт), Ыафтавранг (шомили ыафт Маснав| ба тацлиди хамсаи Низом| ба номыои: Силсилаи заыабии Саламон ва Абсол, Т;ыфатул-аырор, Сабыатул-аброр, Юсуф ва Зулайхо, Лайл| ва Мащнун, Хирдномаи искандар| ва аз таълифоти ; ба насри форс|: Нацдул-фусуси фи шарыи нацшил-фусус, Нафаыотул-унс, Лавоиы, Лавомеъ, Шавоыидун-нубува, Ашиъатул-ламаъот ва Баыористон аст. 

Ёдаш гиром| бод.

бозгашт