|
Маснав| на таныо дар миёни осори Мавлав|, балки дар миёни ыама
осори манзуми форс| ва адабиёти ирфон| ягона ва беыамтост, ки ыам
бузургии шахсияти Мавлав| ва ыам андеша ва таълимоти баланди ;ро аз
щанбаыои гуногуни маънав|, ахлоц|, дин|, ыикмат| то сохторыои адаб| ва
хусусиятыои фаннии сабку забон ироъа медорад, ки барои ыам устодыо ва
ыам хонандагон хело муфид аст.
Ин асар дар як равиши содда ва мащм;ъае аз ыикоёти ахлоциро намоиш
медиыад, вале дарёе аз ыикмат ва маърифати Илоыиро дар бар дорад. На
ыар кас тавонистааст, ки бо маьзи андешаыои баланди Мавлоно огаы|
ёбад. Ин вобаста ба доштани донишыо ва мутолаъаыои зиёди дин| ва
ирфон| ва ошно| ба асоси маъо-рифи ислом| аст. Мавлав| низ борыо дар
ин китоби шариф аз дарк накардани асыоби уцул маъонии баланди
маснавиро нолида ва душвории щазби бисёре аз ыацоицро баён фармуда:
Ё ту пиндори, ки ыарфи Маснав|
Чун бихони ройгонаш бишнав|
Ё каломи ыикмату сирри ниыон,
Андар ояд заьба дар г;шу забон
Андар ояд лек чун афсонаыо,
П;ст бинмояд на маьзу донаыо
Дар сару р; дар кашида чодаре,
Р; ниыон карда зи чашмат дилбаре
Фарц он гаы бошад аз ыаццу мащоз
Ки кунад куыли иноят чашм боз.
Акнун чанд сатре аз китоби Маснав| дар боби дархост намудани тавфицу
адаб аз даргоыи Худованд| хидмати бародарони гиром| ва фарыангд;ст
пешкаш хоыем кард.
Аз Худо щ;ем тавфици адаб,
Беадаб маырум гашт аз лутфи Раб.
Яъне бояд тавфици адабро аз Худованд бихоыем, зеро ки беадаб аз лутфи
Парвардигор маырум аст. Чунончи гуфтаанд: "Адаб такягоыи фацирон ва
зийнат барои тавонгарон аст".
Беадаб таныо на худро дошт бад
Балки оташ дар ыама офоц зад
Яъне шахси беадаб на таныо худро дучори бало мекунад, балки саросари
щаыонро дар оташи фитна мес;зонад.
Моида аз осмон дар мерасид
Бе судоъу бе фур;хту бехарид
Ризцу рузии Илоы| бе ыещ ранщу заымат ва доду гирифт ба цавми Мусо
(а)
фур; меборид.
Мавлав| барои гуфтаыои боло ин байт ва байтыои зеринро далел меорад.
Ва ин байт бар ояти 57 сураи "Бацара" ишора мекунад:
"Ва абрро ба шумо
(бани Исроил) соя афкандем ва Манну Салворо барои
шумо р;з| кардем ва гуфтем, ки аз ризци покизае, ки ба шумо бахшидем
бих;ред.
Онон на бар мо, локин бар худ ситам кардаанд".
Чанд нафар одами беадаб дар миёни цавми Мусо
(а) гуфтанд: Пас сиру
адас ку?! Ин байт талмиы ба ояти 61-уми сураи "Бацара" аст.
Мунцатиъ шуд нону хон аз осмон,
Монд ранщу заръу белу досмон.
Он нону суфраи осмон| цатъ шуд ва барои мо заымати зироат ва бел
задану даравидан боц| монд
Боз Исо чун шафоат кард ыац,
Хон фиристоду ьанимат бар табац.
Бори дигар, ки Исо
(а) шафоат талаб кард, Ыац таъоло таъому ризцыое
барои онон фиристод.
Боз густохон, адаб бигзоштанд
Чун гадоён заллаыо бардоштанд.
Боз ыам цавми Исо
(а) густохона беадаб| карда чун гадоён барои захира
кардан ыар яке цисмате аз суфраи ризци Илоыиро бардоштанд. Ин кор аз
ыирсу тамаъ пайдо мешавад. Г;ё, ки эътимоде ба Розиц дар такрори
неъмат надоранд.
Лоба карда Исо эшонро, ки ин,
Доимасту кам нагардад аз замин
Ыазрати Исо
(а) ба онон илтимос кард, ки нузули ин моида аз осмон
доим| ыаст, ыаргиз кам нагардад. Бинобар ин аз цатъ шудани он
натарсанд.
Бадгумон| кардану ыирсовар|,
Куфр бошад пеши хони меытар|
Бадгумон| ва ыирс нишон додан дар
баробари суфраи зоти бузург куфру носипос| ба шумор ояд.
З-он гадор;ёни нодида зи оз,
Он дари раымат бар эшон шуд фароз.
Бар асари ыирсу нодидаг| боз дубора дари раымати Илоы| баста шуд.
Абр наояд пайи манъи закот,
В-аз зино, уфтад вабо андар щиыот.
Вацте мардум закот надиыанд, абри раымат бар осмон зоыир нашавад ва
бороне наборад ва амали зино сабаби паын гаштани вабо дар саросари
щомеъа шавад.
Ин байт ишора ба ин ыадис аст, ки Расули Худо
(с) мефармояд:
"Ыещ цавме аз закот даст бар надошт, магар ин ки Худованд борони
раыматро аз эшон боз дошт."
Ыар чи ояд бар ту аз зулмоту ьам
Он зи бебокию густохист ыам.
Ыар мусибат ва анд;ые, ки бар сари ту ояд он натищаи бепарво| ва
густохии худи туст. Чунончи дар ояти 79-уми сураи "Ан-нисо" омадааст:
"و ما أصابك من سيئة فمن نفسك"
яъне ыар ойина бадие, ки ба ту расад аз худи туст. Мавлоно ацида
дорад, ки ыар амал ва ният натищаи хоси худро дорад.
Ыар ки бебоки кунад дар роыи д;ст
Раызани мардон шуду номард ;ст
Ыар касе дар роыи д;ст густох| кунад, роызани мардони Илоы| аст. Яъне
ыам гумроыаст ва ыам гумроыкунанда. Албатта чунин кас номард аст.
Аз адаб пурнур гаштааст ин фалак ,
В-аз адаб маъсуму пок омад малак.
Ин фалаки гардун ба баракати адаб нурон| шудааст ва ба баракати адаб,
фариштагон маъсуму пок шудаанд. Мурод аз адаби афлок ва фариштагон
ин аст, ки афлок аз ибтидои хилцати худ мутиъи амри Илоы| буданд.
|
